Un art qui a de la vie ne reproduit pas le passé ; il le continue.
Auguste Rodin

In een eerder verschenen schrijven van mijn hand heb je misschien het verhaal gelezen over Vrouwe Belgica, het vergeten beeld van station Gent-Zuid. Wanneer je op een zekere dag door het centrum van het Belgische Antwerpen loopt, zal je hem al dan niet ontmoeten: het standbeeld van Pieter Paul Rubens op de Groenplaats. Rubens die wij allemaal kennen als beeldhouwer, bouwer, graveerder en schilder tijdens de Vlaamse Barok, een periode uit het begin van de 17de eeuw. Deze twee standbeelden vertonen een treffende overeenkomst. Het is de maker. Niemand minder dan Willem Geefs, een 19de-eeuwse Belgische kunstenaar die zijn faam maakt als beeldhouwer van unieke ambachtelijke en persoonlijke (graf)monumenten maar ook portretten voor het Belgisch koningshuis staan op zijn lange en rijk gevulde carrière gegraveerd. In dit blog kom je iets meer te weten over deze veelzijdige man.

Als zoon van een banketbakker Joannes Geefs en diens eerste vrouw Jeanne Verbruggen ziet Guillaume 'Willem' het levenslicht op 10 september 1805 in het Belgische Borgerhout nabij Antwerpen. Uit dit huwelijk ontsproten twee jongere broers: Alexandre en Charles die als beeldhouwers door het leven gaan. Opgegroeid in een tijd waarin de romantiek de belangrijkste stroming binnen de beeldende kunst, literatuur en muziek was. Namen zoals Willem Bilderdijk, Eduard Douwes Dekker ( Multatuli ) en Rhijnvis Feith waren de belangrijkste vertegenwoordigers in onze contreien. Het is ook de tijd dat Nederland en België tot een harmonieus Verenigd Koninkrijk der Nederlanden vormen.

Links: Pieter Paul Rubens, Antwerpen
Rechts: Venus ét l'Amour, Kasteel Mariemont

In het jaar 1821 schrijft de jonge Guillaume Geefs zich in aan de Academie van Antwerpen waar hij les zal krijgen van de Mechelse kunstenaar Jan-Frans van Geel. Acht jaar later voltooit Geefs zijn studies maar het is ook het jaar waarin hij in aanmerking komt voor een studiebeurs om kennis te vernieuwen of om een nieuw vak te leren. In Parijs gearriveerd waar hij onder Étienne-Jules Ramey zijn beeldhouwtechnieken verder heeft verfijnd. Ramey is de man die de groep 'Theseus en de Minotaurus' in de Jardin des Tuileries te Parijs heeft gebeeldhouwd en samengewerkt met Pierre-Jean David d'Angers voor de triomfboog Porte d'Aix in Marseille. De jonge Geefs maakt al indruk met zijn beeld 'Een jonge herder' die hij toestuurt voor het Salon van Brussel in het jaar 1830. Een evenement dat gelijktijdig plaatsgrijpt met de derde Algemeene Tentoonstelling der voortbrengselen van de Nationale Nijverheid en de Belgische Revolutie niet te vergeten.

Wanneer Guillaume Geefs drie jaar later in 1833 naar België terugkeert, wordt hij benoemd tot docent beeldhouwkunst aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen waar hij ook al druk bezig is met het beeldhouwen van het grafmonument Frédéric de Merode en het standbeeld van generaal Belliard. Kort daarna zal hij het kasteel van Mariemont decoreren met zijn indrukwekkende sculpturen. In al deze beelden herkennen wij een Geefs die afstand neemt van het heersende neoclassicisme om meer de weg van het realisme in te slaan. Een nieuwe stroming binnen de kunstwereld die vooral in de schilderkunst van Gustave Courbet zijn opgang zal meemaken.

Samen met Geefs' collega Gustaaf Wappers zorgen zij voor innovatie en vernieuwing in de Belgische kunst. In opdracht schildert Wappers 'De episode van de Septemberdagen 1830 op het stadhuisplein te Brussel', een werk die hem eer en eeuwige roem zal geven tot vandaag de dag, dit even terzijde. Tevens ontstaat er een ware vriendschapsband onder elkaar. Niettegenstaande het feit dat deze relatie niet op de klippen loopt, verhuist Geefs al gauw naar Brussel voor een nieuwe uitdaging: aan de slag als docent aan het Academie en als hofbeeldhouwer voor de Belgische koning Leopold I. Geefs is ook een grote voorstander van praktijkonderwijs en voert tegelijkertijd nieuwe leergangen in in de Academie: anatomie, expressie, historische en klassieke expressie.

Links: André Grétry, Liège
Rechts: Monument van Tacambaro, Oudenaarde

Geefs is een heel actieve man met een sterke persoonlijkheid. In 1838 wordt aan het Martelarenplein te Brussel zijn monument Pro Patria in een mooie plechtigheid onthuld. Minder bekend zijn de beeldhouwportretten van de Spaans-Franse operazangeres Maria Malibran en van de etser en lithograaf Theodore Lambert Antoine Schaepkens die Geefs in drievoud opmaakt: een gipsen beeld in het stadhuis van Maasticht terwijl andere exemplaren zich bevinden in het Stadhuis te Brussel (marmer) en Bonnefantenmuseum, Maastricht.

De jaren '40 van de 19de eeuw is een heel bewogen periode voor Geefs. Talrijke opdrachten uit het binnen- en buitenland volgen elkaar op. Noemenswaardig zijn het standbeeld André Grétry in Luik, het beeld Karel De Grote in de Sint-Servaaskerk in Maastricht en het beeld van Willem I als grafmonument in de Nieuwe Kerk in Delft. Wie een bezoek aan de Onze-Lieve-Vrouwekerk in het Belgische Sint-Truiden brengt, zal eveneens twee beelden van Willem Geefs herkennen. Tevens zullen wij enige sculptuur al dan niet toevallig tegen het lijf lopen van waar hij zijn stempel heeft gedrukt.

Wanneer Guillaume zijn leven een nieuwe wending geeft als politicus – burgemeester van Schaarbeek en volksvertegenwoordiger voor de toenmalige Belgische provincie Brabant -, is hij het beeldhouwvak nog niet verleerd. Beelden van de Belgische koning Leopold I pronken op de Congreszuil in Brussel en op het Place Léopold in Namur terwijl religieuze thema's aan bod komen in Schaarbeek waar zijn creativiteit en originaliteit terug te vinden zijn bij het kansel en marmeren altaar voor de Sint-Jan en Niklaaskerk. Als stichter van de Vrije Universiteit Brussel wordt Pierre Théodore Verhaegen vereeuwigd met een standbeeld van Geefs' hand.

Zo zie je maar hoe polyvalent en gedreven Guillaume Geefs wel is. Ontwerpen en ontwikkelen, beelden en verbeelden; het zijn allemaal woorden die hem dagelijks bezighouden. En als je nog eens het leven deelt met schilderes en tekenares Isabelle Marie Françoise (Fanny) Geefs-Cor heeft hij voldoende creativiteit en inspiratie. Een perfect huwelijk tussen kunst en cultuur. Twee onvergetelijke mensen in een oogopslag. Op 19 januari 1883 blaast Guillaume Willem Geefs zijn laatste kaarsje uit. Hij laat prachtige staaltjes brons en gips achter.

Literatuur

Beeldhouwkunst in België vanaf 1830 / Cor Engelen en Mieke Marx. – Brussel : Algemeen Rijksarchief, 2002. – 3 delen

La sculpture belge au 19ème siècle / Conception, coord. scient. et choix des oeuvres exposées: Jacques van Lennep. – Bruxelles : Générale de Banque, 1990. – 2 v. (636 p.) : ill.

Tekst: © Alle rechten voorbehouden, Catherine Boone, 2013-2016
Postkaarten: Privé-verzameling